W kolejnej części homilii, którą czytamy w tym tygodniu fragment po fragmencie, Jan Chryzostom przekłada zalecenie Jezusa, żeby każdego pozdrawiać słowami: „pokój wam!”, na konkretną praktykę. W liturgię Kościoła, w jego celebrację jest przecież wzajemne pozdrowienie się pokojem. Przeczytaj, co w homilii mówi na ten temat Jan Chryzostom.
Z pism Ojców
Tych rzeczy nie tylko słuchajmy, ale także je naśladujmy. Nie zostały one bowiem powiedziane wyłącznie do apostołów, lecz również do świętych, którzy przyszli po nich. Starajmy się więc stać godnymi ich przyjęcia. Albowiem stosownie do usposobienia tych, którzy przyjmują, pokój ten albo przychodzi, albo znów odchodzi. Skutek ten zależy nie tylko od odwagi tych, którzy nauczają, lecz także od godności tych, którzy ich przyjmują. Nie uważajmy za małą stratę tego, że nie dostępujemy takiego pokoju. O tym pokoju już dawno prorok głosił: „Jakże piękne są stopy zwiastunów pokoju.” (Iz 52,7; por. Rz 10,15) A chcąc wyjaśnić jego wartość, dodał: „Zwiastunów dóbr.” Także Chrystus ukazał wielkość tego pokoju, mówiąc: „Pokój zostawiam wam, pokój mój daję wam.” (J 14,27)
Powinniśmy więc czynić wszystko, aby go zachować zarówno w domu, jak i w kościele. Przecież i w samym kościele przewodniczący zgromadzeniu szafarz udziela pokoju. A ten pokój, o którym mówimy, jest tamtego obrazem. Przyjmujcie go więc z całą gorliwością serca jeszcze przed samą Komunią. Jeśli bowiem czymś nagannym byłoby nie przekazać go po Komunii, o ileż bardziej naganne jest odrzucać tego, który go wam ogłasza!
Dla was zasiada prezbiter, dla was stoi nauczyciel, pracując i trudząc się. Jaką więc będziecie mieli wymówkę, jeśli nie okażecie mu choćby takiej życzliwości, by go wysłuchać? Kościół jest przecież wspólnym domem wszystkich. Wy pierwsi go zajmujecie, a my dopiero potem do niego wchodzimy, wiernie zachowując wzór pozostawiony przez apostołów. Dlatego też zaraz po wejściu wspólnie wszystkim ogłaszamy: „Pokój wam.” Tak bowiem nakazuje prawo Chrystusa. Niech więc nikt nie będzie niedbały ani roztargniony, gdy kapłani wchodzą i nauczają. Za takie postępowanie rzeczywiście przygotowana jest niemała kara.
Ja zaś wolałbym raczej dziesięć tysięcy razy wejść do któregokolwiek z waszych domów i zostać odprawionym z niczym, niż przemawiać tutaj bez wysłuchania. To drugie jest dla mnie boleśniejsze od pierwszego o tyle, o ile ten dom jest godniejszy od tamtych. Tutaj bowiem naprawdę złożone są wszystkie nasze skarby; tutaj znajdują się wszystkie nasze nadzieje. Cóż bowiem jest tutaj, co nie byłoby wielkie i pełne czci? Ten stół jest o wiele cenniejszy i bardziej godny pożądania niż każdy stół domowy. Ten świecznik przewyższa tamten świecznik. Wiedzą o tym ci wszyscy, którzy przez namaszczenie olejem, przyjęte z wiarą i we właściwym czasie, zostali uwolnieni od chorób. Także ta skrzynia jest o wiele lepsza i bardziej potrzebna niż jakakolwiek inna, bo nie przechowuje szat, lecz jałmużny — choć niewielu uważa je za swój skarb. Jest tu również łoże lepsze od wszelkiego innego, ponieważ odpoczynek przy Boskich Pismach daje większą rozkosz niż najwygodniejsze posłanie.
Gdybyśmy osiągnęli doskonałość w jedności i zgodzie, nie mielibyśmy poza tym miejscem żadnego innego domu. A że nie jest to przesadne twierdzenie, świadczą o tym owe trzy tysiące oraz pięć tysięcy wiernych, którzy mieli jeden dom, jeden stół i jedną duszę. Czytamy przecież: „Mnóstwo wierzących miało jedno serce i jedną duszę.” (Dz 4,32) Skoro jednak jesteśmy bardzo dalecy od ich cnoty i mieszkamy rozproszeni w swoich domach, starajmy się przynajmniej, gdy tutaj się gromadzimy, zachowywać taką jedność.
Choć bowiem pod każdym innym względem jesteśmy ubodzy i pozbawieni dóbr, w tej jednej rzeczy jesteśmy bogaci. Dlatego przynajmniej tutaj przyjmujcie nas z miłością, gdy do was przychodzimy. A gdy mówię: „Pokój wam”, a wy odpowiadacie: „I duchowi twemu”, nie mówcie tego jedynie ustami, lecz także umysłem; nie samym głosem, lecz i wewnętrznym przekonaniem.
Jeśli bowiem tutaj mówisz: „I duchowi twemu”, a poza murami świątyni jesteś moim nieprzyjacielem, oczerniasz mnie, obmawiasz i potajemnie zasypujesz niezliczonymi oskarżeniami, to jakiż jest ten pokój? Ja bowiem, choćbyś dziesięć tysięcy razy mówił o mnie źle, udzielam ci tego pokoju szczerym sercem i w prostocie zamiaru; nigdy też nie powiedziałbym o tobie nic złego. Mam bowiem serce ojca. Jeśli zaś czasem cię upominam, czynię to z troski o ciebie. Ty natomiast, przez swoje ukryte szemranie przeciwko mnie i przez to, że nie przyjmujesz mnie w domu Pańskim, sprawiasz, iż lękam się, byś nie pomnożył mojego smutku. Nie dlatego, że mnie znieważasz lub odrzucasz, lecz dlatego, że odrzucasz nasz pokój i sprowadzasz na siebie ową straszliwą karę. Bo choć nie strząsam pyłu z nóg i nie odwracam się od was, groźba pozostaje niezmienna.
Ja bowiem nieustannie ogłaszam wam pokój i nie przestanę go głosić. A nawet jeśli oprócz zniewag nie chcecie mnie przyjąć, nie strząsnę pyłu z nóg. Nie dlatego, że jestem nieposłuszny Panu, lecz dlatego, że płonę gorącą miłością do was. Poza tym nie wycierpiałem dla was niczego szczególnego: nie przebyłem długiej drogi, nie przychodzę do was w takim odzieniu ani w takim dobrowolnym ubóstwie jak apostołowie — dlatego najpierw oskarżamy samych siebie — ani nie przychodzę bez sandałów i bez drugiej tuniki. Być może właśnie dlatego i wy nie spełniacie swojej części obowiązku. Nie jest to jednak dla was wystarczające usprawiedliwienie. Choć nasze potępienie jest większe, wam nie daje to żadnej wymówki.
Wówczas domy były kościołami, dziś zaś kościół stał się domem. Wtedy nie wypadało mówić w domu o sprawach światowych; dziś natomiast nie można mówić w kościele o sprawach duchowych. Nawet tutaj przynosicie ze sobą zgiełk rynku. Gdy Bóg przemawia, przestajecie w milczeniu słuchać Jego słów, a wprowadzacie rzeczy przeciwne, wzniecając zamęt. Oby były to przynajmniej wasze własne sprawy! Tymczasem rozmawiacie i słuchacie o rzeczach, które w ogóle was nie dotyczą. Dlatego boleję i nie przestanę boleć. Nie mam bowiem możności opuścić tego domu, lecz muszę w nim pozostać aż do chwili odejścia z obecnego życia. „Przyjmijcie nas więc”, jak nakazywał Paweł (por. 2 Kor 7,2). Nie mówił on tam o uczcie, lecz o usposobieniu i nastawieniu serca. Tego samego i my od was oczekujemy: miłości, serdecznego i szczerego przywiązania. Jeśli jednak nie jesteście zdolni nawet do tego, to przynajmniej umiłujcie samych siebie i porzućcie obecną niedbałość. To będzie dla nas dostateczną pociechą, jeśli zobaczymy, że wydajecie dobre świadectwo samym sobie i stajecie się lepszymi ludźmi. Wtedy i ja okażę wam jeszcze większą miłość, „choć im bardziej was miłuję, tym mniej jestem miłowany” (2 Kor 12,15).
Jest bowiem wiele rzeczy, które powinny nas ze sobą wiązać. Jeden stół zastawiony jest dla wszystkich; jeden Ojciec nas zrodził; wszyscy przyszliśmy na świat w tych samych boleściach; ten sam napój został dany wszystkim. A nawet nie tylko ten sam napój, lecz także pijemy z jednego kielicha. Nasz Ojciec, pragnąc doprowadzić nas do wzajemnej życzliwości, ustanowił również i to, abyśmy pili z jednego kielicha — a jest to znak najgorętszej miłości.
Powie ktoś: „Nie ma porównania między apostołami a nami.” Przyznaję to i ja, i nigdy temu nie zaprzeczę. Powiadam więcej: nie jesteśmy godni porównania nie tylko z nimi samymi, ale nawet z ich cieniem. Mimo to spełnijcie przynajmniej to, co do was należy. Nie przyniesie wam to ujmy, lecz przeciwnie — tym większy pożytek. Jeśli bowiem nawet ludziom niegodnym okażecie tak wielką miłość i posłuszeństwo, otrzymacie tym większą nagrodę.
Nie głosimy przecież własnych słów. W rzeczywistości nie macie nauczyciela na ziemi. To, co sami otrzymaliśmy, to także wam przekazujemy. A gdy dajemy, nie szukamy od was niczego innego, jak tylko miłości. A jeśli nawet nie jesteśmy godni tego, by nas miłowano, to przez to, że my miłujemy was, szybko staniemy się tego godni. Nakazano nam przecież miłować nie tylko tych, którzy nas miłują, ale nawet naszych nieprzyjaciół. Któż więc może być tak zatwardziały, któż tak dziki, aby po otrzymaniu takiego prawa nienawidził tych, którzy go miłują, choćby był obciążony niezliczonymi wadami?
Uczestniczyliśmy w duchowym stole; bądźmy więc także uczestnikami duchowej miłości. Jeśli bowiem nawet rozbójnicy, spożywszy wspólnie sól, zapominają o swoim usposobieniu, jaką wymówkę będziemy mieli my, którzy nieustannie uczestniczymy w Ciele Pańskim, a nie naśladujemy nawet ich łagodności? Wielu ludziom do przyjaźni wystarczyło nie tylko wspólne biesiadowanie, lecz samo mieszkanie w jednym mieście. My zaś mamy to samo miasto, ten sam dom, ten sam stół, tę samą drogę, te same drzwi, ten sam korzeń, to samo życie, tę samą Głowę, tego samego Pasterza, Króla, Nauczyciela, Sędziego, Stwórcę i Ojca; wszystko mamy wspólne. Na jakie więc pobłażanie możemy zasługiwać, jeśli mimo to jesteśmy podzieleni jedni przeciw drugim?
Jan Chryzostom, Homilie na Ewangelię Mateusza, XXXII, 9-10
Punkty do medytacji
W homilii Jan Chryzostom nawiązuje do gestu przekazania pokoju przed Komunią świętą, który doskonale znamy z naszej liturgii. Pamiętaj, że te słowa padły w V wieku po Chrystusie w Konstantynopolu. Za każdym razem jak wykonujesz gest przekazania pokoju osobom stojącym obok Ciebie czy przez dialog: „Pokój Pański niech zawsze będzie z wam! I z duchem twoim!” przyjmujsz z miłością przełożonego twojej wspólnoty uczestniczysz w starożytnym geście Kościoła i łączysz się z tymi wszystkim, którzy przed tobą wierzyli w Jezusa i budowali Kościół.
Zwróć uwagę, jak bardzo Janowi zależy na dobrej relacji ze swoją wspólnotą, jak zabiega o pokój, życzliwość, jedność. Jeśli jesteś duchownym – pomyśl, czy to samo pragnienie nosisz w sercu? Jeśli jesteś świeckim – czy zabiegasz o jedność z duchowieństwem?














