Strona główna / Liturgia z Ojcami / Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa

Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa

Dziś Kościół rzymskokatolicki obchodzi uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa: kolejny ważny element pobożności i liturgii, którego nie znali Ojcowie, ale który z nauczania i pobożności Ojców wypływa.

Kult Serca Jezusowego ma swoje korzenie w średniowiecznej pobożności chrześcijańskiej, gdy wierni zaczęli szczególnie rozważać miłość Chrystusa ukazaną w Jego przebitym boku na krzyżu. Ważną rolę odegrali mistycy, m.in. Gertruda Wielka i Mechtylda z Hackeborn.

Decydujący rozwój kultu nastąpił w XVII wieku dzięki objawieniom francuskiej zakonnicy Małgorzaty Marii Alacoque. Według jej relacji Jezus ukazał jej swoje Serce jako symbol nieskończonej miłości do ludzi i prosił o szerzenie nabożeństwa, zwłaszcza przez Komunię świętą w pierwsze piątki miesiąca oraz ustanowienie święta Najświętszego Serca Jezusowego.

Do rozpowszechnienia kultu przyczynił się jezuita Klaudiusz de la Colombière. W XVIII i XIX wieku nabożeństwo rozprzestrzeniło się w całym Kościele katolickim. W 1856 roku papież Pius IX ustanowił uroczystość Najświętszego Serca Jezusowego dla całego Kościoła. Dlatego dziś sięgamy po fragment encykliki „Haurietis aquas”, którą Pius IX ustanowił dzisiejszą uroczystość.

Z pism o Ojcach

Ojcowie Kościoła, wiarygodni świadkowie nauki objawionej, zauważyli to samo, o czym wystarczająco jasno powiedział już Paweł Apostoł, a mianowicie, że tajemnica Bożej miłości stanowi jakby fundament i uwieńczenie zarówno Wcielenia, jak i Odkupienia. Często bowiem i wyraźnie czytamy w ich pismach, że Chrystus dlatego przyjął w całości naturę ludzką i śmiertelne, kruche nasze ciało, aby mógł dokonać naszego zbawienia wiecznego i w sposób jak najbardziej widoczny ukazać nam swoją miłość, także i tę ludzką.

Św. Justyn, będąc jak gdyby echem głosu Apostoła, pisze: „Wielbimy i kochamy Słowo narodzone z niezrodzonego i niewysłowionego Boga, które dlatego stało się człowiekiem, aby mając udział w naszych cierpieniach, stworzyć na nie lekarstwo.” (Apol. II, 13)
.
Św. Bazyli, pierwszy z trzech Ojców kapadockich, uczy, że w Chrystusie istniały uczucia zmysłowe prawdziwe, ale zarazem święte: „Chociaż Pan nasz przyjął naturalne uczucia na potwierdzenie prawdziwego, a nie fikcyjnego tylko wcielenia, odrzucił jednakże wszystkie te złe skłonności, które brukają czystość naszego życia jako niegodne Boskiej nieskazitelności.” (Epist. 261, 3)

Św. Jan Chryzostom, światło Kościoła antiocheńskiego, mówi podobnie, a mianowicie, że ludzkie uczucia, którym podlegał Boski Odkupiciel, potwierdzają wyraźnie, iż przyjął On całą ludzką naturę: „Jeśliby bowiem nie miał naszej natury, nie uległby dwukrotnie wielkiemu smutkowi.” (In Joan., Homiliae 63, 2)
.
Spośród Ojców łacińskich warto wspomnieć tych, których Kościół dzisiaj czci jako największych doktorów.

I tak św. Ambroży mówi, że wszystkie ludzkie uczucia i wzruszenia, którym podlegało Wcielone Słowo Boże, miały swoje naturalne źródło w osobowym zjednoczeniu Bóstwa z człowieczeństwem: „Dlatego, że (Chrystus) przyjął duszę, przyjął i wszystkie uczucia duszy; Bóg jako Bóg nie mógłby przecież odczuwać niepokoju ani umierać.” (De fide ad Gordianum. II, 7)
.
Św. Hieronim z uczuć wyprowadza główny argument potwierdzający ludzką naturę Chrystusa: „Pan nasz, żeby wykazać prawdziwość przyjętego człowieczeństwa, naprawdę się smucił” (Por. Super Matth. 26, 37)
.
Związek zachodzący między celem odkupienia a ludzkimi uczuciami Słowa Wcielonego podkreśla szczególnie św. Augustyn: „Wszystkie stany słabości ludzkiej, podobnie jak i kruche ludzkie ciało oraz samą śmierć cielesną przyjął Pan Jezus nie z konieczności, ale z miłosierdzia, chcąc przemienić w sobie Kościół, będący Jego ciałem. Głową tego ciała jest On sam, a członkami wszyscy wierni i święci. W ten sposób gdyby któremu z nich przypadło smucić się i cierpieć wśród ludzkich doświadczeń, już nie będzie uważał, że stracił łaskę Chrystusową, bo wie, że to wszystko nie jest grzechem, lecz oznaką ludzkiej słabości. Podobnie jak chór podejmuje śpiew intonującego, tak ciało Chrystusa uczy się od swojej głowy.” (Enarratio in Ps 87, 3)
.
Wyraźną naukę Kościoła w omawianych zagadnieniach przedstawiają zwięźle, choć nie mniej trafnie wypowiedzi św. Jana Damasceńskiego: „Cały przyjął mnie całego i cały zjednoczył się z całym, aby całemu przynieść zbawienie. Inaczej nie można by uzdrowić tego, co nie zostało przyjęte” (De fide catholica III, 6). „Przyjął więc wszystko, aby wszystko uświęcić.” (Tamże III, 20)
.
Należy jednak zaznaczyć, że przytoczone tu wypowiedzi Pisma Świętego i Ojców Kościoła oraz niemało innych, które pominięto, chociaż jasno potwierdzają, że Chrystus podlegał ludzkim uczuciom i wzruszeniom, i że dlatego przyjął ludzką naturę, aby nas zbawić, to jednak nigdzie nie przypisują owych uczuć Jego fizycznemu sercu w ten sposób, by wskazywać nań wyraźnie jako na symbol nieskończonej miłości.

Ewangeliści i inni święci pisarze nie opisują wyraźnie żywego i, podobnie jak nasze, obdarzonego zdolnością odczuwania Serca Zbawiciela, które doznaje rozmaitych wzruszeń, pulsując pod wpływem uczuć i najgorętszej miłości podwójnej Jego woli. Niemniej jednak często podkreślają tę miłość i ludzkie uczucia, które się z nią wiążą, jak tęsknota, radość, bojaźń i gniew uwidocznione na twarzy Jezusa, w Jego słowach i gestach. Szczególnie twarz Zbawiciela była niezawodnym zwierciadłem przeżyć, które nurtowały Jego duszę i jakby powracające fale dochodziły do Najświętszego Serca, ożywiając je swymi uderzeniami. Sprawdza się tu zatem to, co powiedział Doktor Anielski, opierając się na psychologii człowieka i ogólnym doświadczeniu: „Wzburzenie wynikające z gniewu uwidacznia się także na zewnątrz, szczególnie w oczach, na twarzy, w sposobie mówienia, będąc wyrazem uczuć nurtujących serce człowieka.” (S. Th. I-II q. 48 a. 4)
.
Słusznie więc Serce Słowa Wcielonego uchodzi za znak i symbol potrójnej miłości, którą Boski Odkupiciel kocha nieustannie Ojca Przedwiecznego i wszystkich ludzi. Jest ono najpierw symbolem Boskiej miłości, którą Syn dzieli wspólnie z Ojcem i Duchem Świętym. Dla nas ta miłość objawia się wyłącznie w Słowie Wcielonym, które nam ją ukazuje poprzez swoje słabe ludzkie ciało. „W Nim bowiem mieszka cała pełnia: Bóstwo, na sposób ciała.” (Kol 2, 9)
.
Serce Jezusa jest następnie symbolem tej płomiennej miłości, która wlana w Jego duszę ubogaca w Nim ludzką wolę i kieruje oraz oświeca jej działanie najdoskonalszą, podwójną wiedzą: Boską i wlaną. I wreszcie Serce to, już w sposób całkiem naturalny, jest symbolem ludzkich uczuć, gdyż ciało Jezusa Chrystusa poczęte w łonie Maryi Dziewicy za sprawą Ducha Świętego, ma o wiele większą zdolność odbierania wrażeń niż ciała innych ludzi.

Tak więc i Pismo Święte, i prawomocne dokumenty Kościoła uczą, że w Najświętszym Sercu Jezusa Chrystusa istniała we wszystkim najdoskonalsza jedność i harmonia, a potrójna miłość tego Serca stała się z woli Zbawiciela środkiem dla dokonania naszego zbawienia. Słusznie zatem możemy czcić i kontemplować to Serce, wymowny obraz miłości Boskiego Odkupiciela, jako świadka naszego zbawienia i widzieć w nim jakby drabinę mistyczną, po której wstępujemy, aby rzucić się w objęcia „Zbawiciela, naszego Boga” (Tt 3, 4).

Dlatego też Jego słowa, czyny, nakazy, cuda, przede wszystkim te dzieła, które w szczególny sposób świadczą o Jego miłości do nas, jak ustanowienie Najświętszej Eucharystii, okrutne cierpienia i śmierć dla nas podjęte, danie nam za Matkę Najświętszej Dziewicy, założenie Kościoła, zesłanie Ducha Świętego – wszystko to stanowi przedziwne świadectwo Jego potrójnej miłości.

Z największą przeto wdzięcznością trzeba nam wsłuchiwać się w uderzenia tego Najświętszego Serca, którymi mierzył się czas ziemskiej pielgrzymki Zbawiciela aż do tej ostatniej chwili, gdy według świadectwa Ewangelisty, „wołając donośnym głosem, powiedział: «Wykonało się». I skłoniwszy głowę, oddał ducha” (Por. Mt 27, 50; J 19, 30). Wówczas przestało bić Jego Serce i ustała Jego ludzka miłość aż do momentu, gdy zwyciężywszy śmierć, powstał z grobu. Z chwilą gdy ciało Boskiego Zbawiciela, zwycięzcy śmierci, dostąpiło stanu wiecznej chwały i znowu połączyło się z Jego duszą, Najświętsze Serce zatętniło już wieczystym i niczym nie zakłóconym rytmem, wyrażającym po wszystkie czasy ową potrójną miłość, jaka łączy Syna Bożego z Ojcem i z całą ludzkością, której On jest głową.

Pius XII, Haurietis aquas, 3

Punkty do medytacji

Przede wszystkim wraz z całym Kościołem skieruj swoją uwagę na Serce Jezusa, które jest źródłem wszystkiego co jako chrześcijanie mamy.

Zwróć uwagę na znaczenie Ojców Kościoła dla wszystkiego, co chrześcijańskie. Nawet jeśli pobudką dla kultu Serca Jezusowego była ludowa pobożność i mistyczne doświadczenia, ostatecznie to teologia, której fundamentem jest nauczanie Ojców, otwiera Kościół na nowe rzeczy. Czy tak postępuję wobec wszystkiego, co dziś dzieje się w Kościele? Czy żyjąc różnego rodzaju poruszeniami w dzisiejszym Kościele, pamiętam, żeby wszystko budować w więzi z Ojcami?

Tagi:

Zostaw odpowiedź