11 listopada Kościół wspomina świętego Marcina z Tours, którego Benedykt XVI nazwał „ikoną miłości bliźniego”. Przyszedł na świat w 316 roku w Panonii na terenie dzisiejszych Węgier. Podobnie jak jego ojciec Marcin przygotowywał się w młodości do kariery wojskowej, porzucił tę drogę jednak po przyjęciu chrztu w roku 339. To z tego czasu, gdy był rzymskim legionistą i chrześcijańskim katechunenem pochodzi słynna opowieść o tym, jak podzielił się swoim żołnierskim płaszczem z żebrakiem, po czym w nocy, podczas snu ujrzał Chrystusa w ten płaszcz odzianego.
Po porzuceniu służby wojskowej podjął życie pustelnicze na wyspie w pobliżu Genui. Szybko zgromdział wokół siebie uczniów i stanął na czele licznego klasztoru. W roku 317 został wybrany na biskupa Tours. Przyjął święcenia biskupie i podjął posługę, ale nie porzucił dotychczasowego monastycznego stylu życia: mieszkał do końca swojego życia wraz z osiemdziesięciu braćmi w klasztorze.
Zmarł 8 listopada 397 roku. O jego śmierci opowiada w liście do swojej matki Bassuli Sulpicjusz Sewer. Fragment tego listu proponujemy jako lekturę na dzień dzisiejszy.
Z pism Ojców
Jeśli więc pragniesz usłyszeć coś o śmierci świętego biskupa, dowiedz się tego od tych, którzy przy niej byli. Postanowiłem nic ci nie pisać, żebyś i mnie wszędzie nie rozgłosiła. Jeśli jednak dasz słowo, że nikomu tego nie przeczytasz, spełnię twoją prośbę w kilku słowach i podzielę się z tobą tym, czego się dowiedziałem.
Marcin na długo przedtem wiedział o swojej śmierci i powiedział braciom, że zbliża się chwila, gdy rozstanie się z ciałem. Tymczasem zaszła potrzeba, by odwiedził wspólnotę kościelną w Candes. Tamtejsi duchowni byli ze sobą skłóceni, a Marcin chciał przywrócić między nimi pokój. Choć wiedział, że jego dni dobiegają końca, nie uchylił się od podróży. Uważał, że dobrze uwieńczy wszystkie swoje cnoty, jeśli odejdzie, pozostawiając Kościół pojednany.
Wyruszył więc, jak zwykle, w licznym i świątobliwym gronie uczniów. Zobaczył na rzece ptaki nurkujące w pogoni za rybami i raz po raz chwytające zdobycz, by zaspokoić swą żarłoczność. „Tak właśnie postępują demony” – powiedział. „Czyhają na nieostrożnych, chwytają tych, którzy niczego się nie spodziewają, pożerają schwytanych, a choć ich pożarły, wciąż nie mogą się nasycić”. Następnie mocą swego słowa rozkazał ptakom opuścić głębinę, w której pływały, i udać się w suche i odludne okolice. Rozkazał im z tą samą władzą, z jaką zwykł wypędzać demony. Ptaki zbiły się w jedno stado, opuściły rzekę i poleciały ku górom i lasom. Wielu zdumiało się na widok tak wielkiej mocy Marcina, że nawet ptaki słuchały jego rozkazów.
Przez pewien czas przebywał w owej miejscowości, przy kościele, do którego przybył. Gdy przywrócił pokój między duchownymi i zamierzał już wracać do klasztoru, nagle zaczęły go opuszczać siły. Zwołał uczniów i oznajmił im, że nadchodzi jego kres. Wtedy wszystkich ogarnął smutek i żal. Zawiedli jednym głosem:
„Dlaczego nas opuszczasz, ojcze? Komu nas zostawiasz osieroconych? Drapieżne wilki napadną na twoją owczarnię. Kto nas obroni przed ich kłami, gdy pasterz padnie? Wiemy, że tęsknisz za Chrystusem. Twoja nagroda jest jednak pewna i nic nie straci na tym, że otrzymasz ją później. Zlituj się nad nami, których opuszczasz”.
Powiadają, że poruszony ich płaczem sam zapłakał, bo w Panu zawsze był pełen serdecznego współczucia. Zwrócił się do Pana i tymi tylko słowami odpowiedział płaczącym:
„Panie, jeśli wciąż jestem potrzebny Twojemu ludowi, nie uchylam się od trudu. Niech się spełni Twoja wola”.
Między nadzieją a miłością niemal się wahał, co wybrać. Nie chciał opuszczać swoich uczniów ani dłużej pozostawać z dala od Chrystusa. Nie przesądzał jednak niczego własnym pragnieniem i niczego nie pozostawiał własnej woli. Całego siebie powierzył rozstrzygnięciu i władzy Pana.
Czy nie wydaje ci się, że w tych kilku słowach mówił: „Ciężki jest, Panie, bój, który toczę w ciele, i dość już się dotąd nawojowałem. Jeśli jednak każesz mi nadal trwać na posterunku w obronie obozu Twoich ludzi, nie uchylam się od trudu i nie będę się wymawiał słabością wieku. Gorliwie wypełnię powierzone mi obowiązki. Pod Twoimi znakami będę służył, jak długo rozkażesz. Choć stary żołnierz po trudach pragnie zwolnienia ze służby, duch zwycięża upływ lat i nie umie ustąpić przed starością. Jeśli zaś chcesz już oszczędzić moją starość, dobrze mi z tym, Panie. Niech się spełni Twoja wola. Tych zaś, o których się lękam, Ty sam będziesz strzegł”.
O mężu, którego nie sposób wysłowić! Trud go nie pokonał i śmierć nie mogła go zwyciężyć. Ku żadnej z tych dwóch możliwości nie skłonił się bardziej. Nie lękał się umrzeć i nie wzbraniał się żyć.
Choć od kilku dni trawiła go gorączka, nie przestawał pełnić dzieła Bożego. Całe noce spędzał na modlitwie i czuwaniu, zmuszając słabnące członki do służby duchowi. Leżał na swym wspaniałym posłaniu, w popiele i włosiennicy. Kiedy uczniowie prosili, by pozwolił sobie podłożyć choćby trochę lichej słomy, odparł: „Dzieci, chrześcijaninowi przystoi umierać w popiele i włosiennicy. Jeśli zostawię wam inny przykład, sam zgrzeszę”.
Z oczyma i rękami wciąż wzniesionymi ku niebu trwał niezłomnie na modlitwie. Gdy prezbiterzy, którzy się przy nim zgromadzili, prosili, by obrócił się na bok i ulżył swemu wynędzniałemu ciału, powiedział: „Pozwólcie mi, bracia, pozwólcie mi patrzeć raczej w niebo niż na ziemię, by mój duch, który już ma wyruszyć w drogę, zwrócił się ku Panu”.
Po tych słowach zobaczył, że tuż obok stoi diabeł. „Czemu tu stoisz, krwawa bestio? Nic we mnie nie znajdziesz, zatraceńcze. Przyjmie mnie łono Abrahama”.
Z tymi słowami oddał niebu ducha utrudzonego dziełami Bożymi. Ci, którzy byli przy nim, zaświadczyli nam, że już w martwym ciele ujrzeli chwałę człowieka uwielbionego. Jego twarz jaśniała bardziej niż światło, a reszty ciała nie szpeciła nawet najmniejsza skaza. Wszystkie członki, nawet te, które tylko u niego można było oglądać bez wstydu, miały jakby wdzięk siedmioletniego chłopca. Któż by uwierzył, że kiedykolwiek okrywała go włosiennica albo że spoczywał w popiele? Czystszy od szkła, bielszy od mleka, ukazał się już niejako w chwale przyszłego zmartwychwstania, w przemienionym ciele.
Trudno uwierzyć, jak wielka rzesza ludzi zebrała się na jego pogrzebie. Całe miasto wybiegło na spotkanie ciała. Przybyli wszyscy z pól i wiosek, a także wielu z sąsiednich miast. O, jak wielki był żal wszystkich, jak głośno zawodzili pogrążeni w smutku mnisi! Powiadają, że tego dnia zgromadziło się ich blisko dwa tysiące. Była to szczególna chwała Marcina, za którego przykładem tak liczne latorośle wyrosły do służby Panu. Zmarły pasterz wciąż niejako prowadził przed sobą swoje stada, blade rzesze owego świętego zgromadzenia, zastępy odziane w płaszcze. Szli wśród nich starcy, którzy mieli już za sobą lata trudów, i nowicjusze, którzy złożyli Chrystusowi przysięgę wierności.
Chór dziewic przez skromność powstrzymywał się od płaczu. Czuły, że trzeba się raczej cieszyć szczęściem tego, którego Pan już przygarnął do swego łona. Z jak świętą radością skrywały swój ból! Wiara zabraniała im płakać, lecz miłość wyrywała z ich piersi westchnienie. Równie święta była radość z jego chwały, jak pełne miłości było wzruszenie wywołane jego śmiercią. Wybaczyłbyś płaczącym i pogratulowałbyś tym, którzy się radują. Godzi się bowiem cieszyć szczęściem Marcina i godzi się go opłakiwać. Każdy sobie samemu przyznaje prawo do żalu, a jemu winien jest radość.
Tak więc ten tłum odprowadzał ciało błogosławionego męża aż do grobu, śpiewając niebiańskie hymny. Porównajmy, jeśli chcesz, z tym orszakiem cały przepych, już nie pogrzebu, lecz świeckiego triumfu. Co może się równać z pogrzebem Marcina? Niech triumfatorzy wiodą przed swymi rydwanami jeńców z rękami związanymi za plecami. Ciału Marcina towarzyszą ci, którzy pod jego wodzą zwyciężyli świat. Niech tamtych czci oszalały tłum bezładnymi oklaskami. Marcina sławią święte psalmy, Marcina czczą niebiańskie hymny. Tamci po swoich triumfach zostaną strąceni w straszliwe otchłanie. Marcina przyjmuje łono Abrahama, a on się raduje. Marcin, tutaj ubogi i skromny, wkracza do nieba bogaty. Stamtąd, jak ufam, czuwa nad nami i spogląda na mnie, gdy to piszę, i na ciebie, gdy to czytasz.
Sulpicjusz Sever, List do Bassuli














