W niedzielę rozpoczynającą trwający tydzień zaczęliśmy czytać homilię Jana Chryzostoma do fragmentu Ewangelii świętego Mateusza, który opowiada o powołaniu celnika Mateusza do grona dwunastu najbliższych uczniów Jezusa. Cała homilia jest tutaj, dziś sięgnijmy po jej kolejny fragment.
Z pism Ojców
Faryzeusza nie odważyli się wprawdzie oskarżyć Jezusa wprost, lecz zwrócili się do uczniów, mówiąc: „Dlaczego wasz Nauczyciel jada z celnikami i grzesznikami?” Zauważ ich przewrotność. Gdy chcą oskarżyć uczniów, idą do Mistrza i mówią: „Oto Twoi uczniowie czynią to, czego nie wolno czynić w szabat.” Tutaj natomiast, pragnąc podważyć autorytet Nauczyciela, zwracają się do uczniów. Była to przebiegłość ludzi usiłujących oddzielić uczniów od ich Mistrza.
Jak odpowiada na to nieskończona Mądrość?: „Nie potrzebują lekarza zdrowi, lecz ci, którzy się źle mają.” Widzisz, jak obrócił ich zarzut przeciw nim samym? Oni czynili Mu wyrzut z tego, że przebywa z takimi ludźmi. On zaś pokazuje, że właśnie unikanie ich byłoby niegodne Jego samego i Jego miłości ku człowiekowi. Naprawianie grzeszników nie tylko nie zasługuje na naganę, lecz jest dziełem szlachetnym, koniecznym i godnym wszelkiej pochwały.
Aby jednak nie upokorzyć tych, którzy zostali zaproszeni, nazywając ich po prostu „chorymi”, natychmiast kieruje ostrze napomnienia ku oskarżycielom i mówi: „Idźcie i nauczcie się, co znaczą słowa: Miłosierdzia chcę, a nie ofiary.” Wypowiada te słowa, aby zganić ich za nieznajomość Pisma i wykazać, że choć chlubią się znajomością Bożego prawa, nie rozumieją jego najgłębszego sensu.
Dlatego też zaostrza swoją mowę, nie dlatego, by unosił się gniewem — dalekie to od Niego — lecz aby celnicy nie popadli w całkowite zakłopotanie i nie utracili odwagi. Mógł przecież powiedzieć: „Czyż nie widzieliście, jak odpuściłem grzechy paralitykowi? Czyż nie widzieliście, jak przywróciłem zdrowie jego ciału?” Nie mówi jednak niczego podobnego. Najpierw przemawia do nich na podstawie tego, co jest oczywiste dla ludzkiego rozumu, a dopiero potem odwołuje się do Pisma.
Powiedział bowiem: „Nie potrzebują lekarza zdrowi, lecz ci, którzy się źle mają”, i dał tym samym do zrozumienia, że sam jest Lekarzem, i dopiero wtedy dodaje: „Idźcie i nauczcie się, co znaczą słowa: Miłosierdzia chcę, a nie ofiary.”
Tak samo postępuje i Paweł. Gdy najpierw umocnił swój wywód przykładami zaczerpniętymi z codziennego życia i zapytał: „Któż pasie trzodę, a nie korzysta z jej mleka?”, wówczas dopiero przywołuje świadectwo Pisma, mówiąc: „W Prawie Mojżesza napisano: Nie zawiążesz pyska wołowi młócącemu.” A następnie dodaje: „Tak też postanowił Pan, aby ci, którzy głoszą Ewangelię, z Ewangelii żyli.” Z uczniami jednak Chrystus postępuje inaczej. Im przypomina swoje cuda, mówiąc: „Czy jeszcze nie pamiętacie pięciu chlebów dla pięciu tysięcy i ilu koszów ułomków zebraliście?” Tym natomiast nie przywołuje znaków, lecz odwołuje się do powszechnej ludzkiej słabości i daje im do zrozumienia, że sami należą do grona chorych. Nie znali bowiem nawet należycie Pisma, a zaniedbując inne cnoty, całą swoją gorliwość pokładali w ofiarach. Na to właśnie usilnie zwraca im uwagę, streszczając w jednym zdaniu naukę wszystkich proroków: „Nauczcie się, co znaczą słowa: Miłosierdzia chcę, a nie ofiary.”
Przez te słowa pokazuje, że nie On przekracza Prawo, lecz oni. Jak gdyby mówił: „Dlaczego Mnie oskarżacie? Dlatego, że prowadzę grzeszników do poprawy? Jeśli tak, musicie oskarżyć także Ojca.” Podobnie powiedział gdzie indziej: „Ojciec mój działa aż do tej chwili i Ja działam.” Tak samo i tutaj: „Idźcie i nauczcie się, co znaczą słowa: Miłosierdzia chcę, a nie ofiary.”
„Jak bowiem taka jest wola Ojca — mówi Chrystus — taką jest również moja.” Widzisz, jak jedno okazuje się drugorzędne, a drugie konieczne? Nie powiedział przecież: „Miłosierdzia i ofiary chcę”, lecz: „Miłosierdzia chcę, a nie ofiary.” Jedno więc zachowuje, drugie usuwa na dalszy plan. Wykazuje zarazem, że to, za co Go oskarżają, nie tylko nie jest zakazane przez Prawo, ale nawet przez Prawo nakazane i bardziej przez Boga cenione niż same ofiary. Przywołuje Stary Testament, który przemawia tym samym głosem i ustanawia prawa zgodne z Jego własną nauką.
Gdy już zawstydził ich zarówno argumentami płynącymi z natury rzeczy, jak i świadectwem Pisma, dodaje jeszcze: „Nie przyszedłem powołać sprawiedliwych, lecz grzeszników do nawrócenia.”
Mówi to jednak ironicznie, podobnie jak wtedy, gdy Pismo stwierdza: „Oto człowiek stał się jak jeden z Nas.”. Albo gdy Bóg mówi w Psalmie: „Gdybym był głodny, nie powiedziałbym ci o tym.” Żaden bowiem człowiek na ziemi nie był sprawiedliwy. Potwierdza to Paweł, gdy mówi: „Wszyscy bowiem zgrzeszyli i pozbawieni są chwały Bożej.” Słowa te były także pociechą dla współbiesiadników. „Tak daleki jestem od odrzucania grzeszników — mówi Chrystus — że właśnie dla nich przyszedłem.”
Aby jednak nie uczynić ich przez to bardziej niedbałymi, nie poprzestaje na samym określeniu „grzesznicy”, lecz dodaje: „do nawrócenia.” Jakby mówił: „Nie przyszedłem po to, by pozostali w swoich grzechach, lecz aby się przemienili i poprawili.”
Punkty do medytacji:
Jan Chryzostom przyglądając się postępowaniu Jezusa zwraca baczną uwagę na Jego człowieczeństwo: na to jak postępuje jako człowiek wobec ludzi grzesznych, jak umiejętnie rozmawia ze swoimi przyjaciółmi i nieprzyjaciółmi. Który z wniosków Jana w z tego fragmentu homilii szczególnie Cię porusza?
Więcej tekstów Ojców
Jeśli chcesz przeczytać całość tej homilii, jest dostępna w Bibliotece patrystycznej tutaj.














