28 czerwca wypada w tym roku w niedzielę, dlatego w liturgii Kościoła nie wspominamy świętego Ireneusza z Lyonu. Archidiecezja Lyońska (Francja) będzie musiała to wspomnienie, które w ich Kościele jest własną uroczystością, przenieść na inny dzień, gdyż w ich przypadku wspomnienie świętego biskupa z II wieku nie może tak po prostu przepaść, bo wypadło w niedzielę. Również portal poświęcony Ojcom Kościoła musi dzień wspomnienia Ireneusza uszanować.
Przyszedł na świat około 130 roku prawdopodobnie w Smyrnie (dzisiejszy Izmir w Turcji). Biskupem Smyrny, którego nauczanie wprowadzało Ireneusza w życie chrześcijańskie, był Polikarp, który Ewangelię otrzymał od Jana Apostoła i zaświadczył o niej śmiercią męczeńską w 156 roku. Ireneusz w czasie tych prześladowań przeniósł się do europejskiej Galii i zamieszkał w ówczesnym Lugdunum, czyli dzisiejszym Lyonie.
W 177 roku, za panowania Marka Aureliusza wybuchły prześladowania chrześcijan w Galii, ale w ich czasie Ireneusz, który był wówczas prezbiterem, przebywał w Rzymie jako poseł swojej wspólnoty u Eleuteriusza, biskupa rzymskiego. Przekazał mu list w sprawie ruchu montanistów, który z terenów Azji Mniejszej rozlewał się także w Galii. Ta misja uchroniła Ireneusza przed męczeńską śmiercią, która spotkała wielu jego współbraci, w tym biskupa Potyna z Lugdunum. Gdy wrócił z Rzymu, Kościół powierzył mu urząd biskupa. Skupił się w tym czasie na odbudowie wspólnoty chrześcijańskiej po prześladowaniach oraz umacnianiu jedności między Kościołami.
Następne dekady życia spędza sprawując urząd biskupa Lyonu i poświęcając się działalności pisarskiej. Najważniejszym jego dziełem jest pismo „Przeciw herezjom” (Adversus Haereses), broniące jedności wiary przed gnostycyzmem i jedności Kościoła wobec zagrożenia rozbiciem chrześcijańśtwa na małe, niezależne wspólnoty. Opracował również traktat „Demonstratio Apostolicae Praedicationis” będący jednym z najstarszyc zachowanych katechizmów chrześcijańskich.
W ostatniej dekadzie II wieku aktywnie włączył się w spór o Wielkanoc i odegrał ważną rolę jako mediator między biskupem Rzymu Wiktorem, który chciał, by wszystkie Kościoły obchodziły Wielkanoc w niedzielę po wiosennej pełni księżyca, a biskupami Kościołów Azji Mniejszej, którzy uważali, że trzeba się trzymać zwyczaju Jezusa i Apostołów i obchodzić Paschę razem z Żydami, 15 dnia miesiąca nizan. Choć sam opowiadał się za praktyką rzymską, apelował o zachowanie jedności i sprzeciwiał się zrywaniu jedności z tymi, którzy mają inny zwyczaj.
Zmarł w 202 roku.
21 stycznia 2022 Ojciec Święty Franciszek wydał dekret nadający Ireneuszowi z Lyonu tytuł doktora Kościoła, precyzując, że ma on brzmieć: „doktor unitatis”, „doktor jedności”. Tym samym dołączył do elitarnej grupy 37 doktorów Kościoła, z których 17 (wliczając Ireneusza) to równocześnie Ojcowie Kościoła. Dekret papieża Franciszka brzmi następująco:
Święty Ireneusz z Lyonu, który pochodził ze Wschodu, sprawował swoją posługę biskupią na Zachodzie. Był duchowym i teologicznym pomostem między chrześcijanami Wschodu i Zachodu. Jego imię – Ireneusz – wyraża pokój, który pochodzi od Pana, dokonuje pojednania i przywraca jedność. Z tych powodów, po uzyskaniu opinii Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych, mocą mojej władzy apostolskiej ogłaszam go Doktorem Kościoła, nadając mu tytuł Doctor unitatis („Doktor Jedności”). Niech nauczanie tego wielkiego Mistrza coraz bardziej umacnia wszystkich uczniów Pana na drodze ku pełnej komunii.
Sięgnijmy więc po chociaż krótki tekst Ireneusza z Lyonu.
Z pism Ojców
Kościół, otrzymawszy tę naukę i tę wiarę, choć rozproszony po całym świecie, strzeże ich troskliwie, jakby mieszkał w jednym domu; wierzy w ten sam sposób, jakby miał jedną duszę i jedno serce, i zgodnie je głosi, naucza oraz przekazuje, jakby miał jedne usta.
(Adversus haereses I, 10, 2)
Punkty do medytacji
Życie Ireneusza i jego sposób myślenia jasno pokazują, co jest istotą chrześcijaństwa: jedność. Urodzony w Azji stał się częścią, a potem przywódcą Kościoła w Europie. Zmieniając własny zwyczaj sprawowania Wielkanocy stawał w obronie tych, którzy pozostali przy dawnym zwyczaju. O jedność i pojednanie walczył słowem, nauką i działaniem. Czy mając za mistrza Jezusa i za ojca Ireneusza uczymy się takiej postawy.














