Strona główna / Liturgia z Ojcami / Benedykt z Nursji: załóżmy szkołę służby Pańskiej

Benedykt z Nursji: załóżmy szkołę służby Pańskiej

11 lipca Kościół wspomina św. Benedykta z Nursji, ojca zachodniego monastycyzmu. Wspomnienie Benedykta ma rangę święta, czyli trochę mniej niż uroczystości (nie ma obowiązku uczestniczenia w zgromadzeniu liturgicznym), ale więcej niż dzień powszedni i zwykłe wspomnienie.

Benedykt przyszedł na świat około 480 roku w Nursji (dzisiejsza Norcia we Włoszech) w zamożnej rodzinie. Młodość spędził w Rzymie, gdzie rozpoczął naukę, jednak rozczarowany poziomem życia moralnego miasta opuścił je i udał się na pustkowie w okolicach Subiaco. Przez kilka lat prowadził tam życie pustelnicze, poświęcając się modlitwie i ascezie.

Z czasem wokół Benedykta zaczęli gromadzić się uczniowie, dla których zakładał wspólnoty monastyczne. Około 529 roku założył klasztor na Monte Cassino, który stał się najważniejszym ośrodkiem benedyktyńskim i wzorem dla wielu późniejszych klasztorów w Europie.

Najważniejszym dziełem Benedykta jest Reguła św. Benedykta (Regula Benedicti), określająca zasady życia wspólnotowego mnichów. Reguła opiera się na harmonijnym połączeniu modlitwy, pracy i lektury duchowej. Jej podstawową zasadę streszcza późniejsza benedyktyńska maksyma ora et labora („módl się i pracuj”), choć samo sformułowanie nie występuje dosłownie w tekście Reguły. Benedykt podkreślał znaczenie posłuszeństwa opatowi, pokory, umiarkowania, stałości miejsca oraz życia we wspólnocie.

Święty Benedykt zmarł około 547 roku w klasztorze na Monte Cassino. Jest czczony jako patron Europy – tytuł ten nadał mu Paweł VI w 1964 roku. W ikonografii przedstawiany jest najczęściej w czarnym habicie benedyktyńskim, z księgą Reguły, pastorałem opackim, krukiem lub kielichem, które nawiązują do wydarzeń opisanych w jego żywocie.

We wspomnienie św. Benedykta sięgamy po jego Regułę. Oto jej prolog:

Z pism Ojców

Słuchaj, synu, nauk mistrza, nakłoń ucho swego serca, chętnie przyjmij napomnienie dobrego ojca i skutecznie je wypełnij, abyś przez trud posłuszeństwa powrócił do Tego, od którego oddaliłeś się przez gnuśność nieposłuszeństwa.

Do ciebie więc kieruję teraz moje słowa, kimkolwiek jesteś, jeśli wyrzekając się własnej woli, pragniesz służyć Chrystusowi, prawdziwemu Królowi, i bierzesz do ręki potężną i chwalebną broń posłuszeństwa.

Przede wszystkim, cokolwiek dobrego zamierzasz rozpocząć, usilną modlitwą proś Boga, aby doprowadził to do końca. Skoro bowiem raczył już zaliczyć nas do grona swoich dzieci, nie powinien nigdy zasmucać się naszymi złymi uczynkami. Dlatego zawsze należy Mu służyć darami, które w nas złożył, aby rozgniewany Ojciec nie wydziedziczył kiedyś swoich synów ani też, rozgniewany naszymi występkami, groźny Pan nie wydał nas jako najgorszych sług na karę wieczną, ponieważ nie chcieliśmy pójść za Nim ku chwale.

Powstańmy więc wreszcie, skoro Pismo nas pobudza i mówi: „Już nadeszła godzina, abyście powstali ze snu”. Otwórzmy oczy na światło Boże i nastawmy uszu na głos Boży, który każdego dnia woła do nas: „Dziś, jeśli głos Jego usłyszycie, nie zatwardzajcie waszych serc”. I znowu: „Kto ma uszy do słuchania, niech słucha, co Duch mówi do Kościołów.” A cóż mówi? „Przyjdźcie, synowie, słuchajcie mnie; nauczę was bojaźni Pańskiej. Biegnijcie, dopóki macie światło życia, aby nie ogarnęły was ciemności śmierci.”

Pan szuka wśród tłumu człowieka, którego pragnie uczynić swoim współpracownikiem, i ponownie mówi: „Któż jest człowiekiem, który pragnie życia i chce oglądać dni szczęśliwe?” Jeżeli usłyszawszy to odpowiesz: „Ja”, Bóg powie do ciebie: „Jeśli chcesz osiągnąć życie prawdziwe i wieczne, powściągnij swój język od zła, a swoje wargi od słów podstępnych; odwróć się od zła i czyń dobro; szukaj pokoju i idź za nim.” Gdy to uczynicie, moje oczy będą zwrócone ku wam, a moje uszy ku waszym modlitwom; zanim Mnie wezwiecie, powiem: „Oto jestem.”

Czyż może być coś słodszego, najmilsi bracia, od tego głosu Pana, który nas zaprasza? Oto w swojej dobroci Pan ukazuje nam drogę życia.

Przepasawszy więc biodra wiarą i gorliwością w dobrych uczynkach, kroczmy drogami, które wskazuje Ewangelia, abyśmy zasłużyli oglądać Tego, który nas powołał do swego królestwa. Jeżeli pragniemy zamieszkać w przybytku Jego królestwa, musimy tam dojść przez dobre uczynki; inaczej nie osiągniemy celu. Zapytajmy więc wraz z Prorokiem Pana: „Panie, kto zamieszka w Twoim przybytku? Kto będzie przebywał na Twojej świętej górze?”

Po tym pytaniu, bracia, posłuchajmy odpowiedzi Pana, który ukazuje drogę do swego przybytku:

„Ten, kto postępuje bez skazy i czyni sprawiedliwość; kto mówi prawdę w swoim sercu; kto nie posługuje się podstępem swoim językiem; kto nie wyrządza bliźniemu zła ani nie znosi obelg przeciw swemu bliźniemu; kto odrzuca od swego serca złego ducha wraz z jego pokusami i obraca je wniwecz, a pierwsze jego podszepty chwyta i rozbija o Chrystusa; kto, choć boi się Pana, nie wynosi się z powodu swego dobrego postępowania, lecz uznaje, że dobro, które w nim jest, pochodzi nie od niego, lecz od Boga, i wielbi Pana działającego w nim, mówiąc wraz z Prorokiem: »Nie nam, Panie, nie nam, lecz Twemu imieniu daj chwałę.« Tak samo i Apostoł Paweł nie przypisywał sobie zasługi za swoje przepowiadanie, lecz mówił: »Z łaski Bożej jestem tym, czym jestem.« A także: »Kto się chlubi, niech się chlubi w Panu.«”

Dlatego również Pan mówi w Ewangelii: „Każdego, kto słucha tych moich słów i wypełnia je, podobny jest do człowieka roztropnego, który zbudował swój dom na skale. Spadły deszcze, wezbrały rzeki, zerwały się wichry i uderzyły w ten dom, lecz on nie runął, bo był założony na skale.”

Pan, który wypełnia swoje obietnice, oczekuje każdego dnia, abyśmy na Jego święte napomnienia odpowiadali czynami. Dlatego dni obecnego życia zostały nam dane jako czas na poprawę, jak mówi Apostoł: „Czy nie wiesz, że dobroć Boga prowadzi cię do nawrócenia?” Sam zaś miłosierny Pan mówi: „Nie chcę śmierci grzesznika, lecz aby się nawrócił i żył.”

Skoro więc, bracia, zapytaliśmy Pana o mieszkańca Jego przybytku i usłyszeliśmy warunki zamieszkania w nim, to jeśli wypełnimy obowiązki jego mieszkańca, staniemy się dziedzicami królestwa niebieskiego. Dlatego nasze serca i ciała muszą być przygotowane do służby w świętym posłuszeństwie przykazaniom. A czego naszej naturze brakuje, aby mogła to wypełnić, o to prośmy Pana, aby raczył udzielić nam pomocy swojej łaski. Jeżeli chcemy uniknąć kar piekła i dojść do życia wiecznego, to dopóki mamy jeszcze czas, dopóki żyjemy w tym ciele i możemy wszystko to wypełnić w świetle obecnego życia, trzeba nam spieszyć się i czynić to, co przyniesie nam pożytek na wieczność.

Załóżmy więc szkołę służby Pańskiej. Ufamy, że ustanawiając jej zasady, nie nakładamy niczego zbyt surowego ani zbyt ciężkiego. Jeżeli jednak dla naprawy wad lub zachowania miłości znajdzie się coś nieco bardziej wymagającego, podyktowanego sprawiedliwością, nie uciekaj od razu ze strachu z drogi zbawienia, która z konieczności zaczyna się od wąskiej bramy.

W miarę jednak postępów w życiu zakonnym i w wierze serce rozszerza się, a drogą Bożych przykazań biegnie się z niewysłowioną słodyczą miłości. Nigdy więc nie odstępując od Jego nauki i wytrwale trwając aż do śmierci w klasztorze przy Jego szkole, przez cierpliwość stajemy się uczestnikami męki Chrystusa, abyśmy zasłużyli również na udział w Jego królestwie. Amen.

Benedykt z Nursji, Reguła, Prolog

Punkty do medytacji

Tekst Benedykta, choć jest zachętą do podjęcia życia monastycznego, rezonuje w sercach wszystkich ludzi, którzy czują – podobnie jak on – że trzeba dołożyć starań, systematycznego wysiłku, żeby swoje życie potraktować jako „szkołę służby Pańskiej”. Czy czytając ten tekst dostrzegasz, że pragnienie leżące u źródeł życia monastycznego, jest pragnieniem każdego człowieka wierzącego bez względu na stan życia?

Tagi:

Zostaw odpowiedź