Strona główna / Liturgia z Ojcami / Radość z prostoty, słodkie jarzmo i inne paradoksy

Radość z prostoty, słodkie jarzmo i inne paradoksy

5 czerwca przypada w kalendarzu liturgiczny XIV Niedziela Zwykła. Treścią każdej niedzieli przeżywaną podczas zgromadzenia Kościoła jest śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa, które doprowadzają do końca dzieło stwórcze i zbawcze Boga przez to, że udzielają człowiekowi Ducha Bożego. Chrześcijanie karmią się tego dnia tym darem, w którym widzą chleb dany przez Ojca z nieba. Sporzywajmy więc dziś ciało Syna Człowieczego wydane za nas na krzyżową śmierć i pijemy Jego krew wylaną podczas męki i śmierci, gdyż głęboko wierzymy, że przyjmujemy w ten sposób tego Ducha, którego On w pełni posiada.

Podczas liturgii od czasu reformy liturgicznej zrealizowanej po II Soborze Watykańskim Kościół rzymskolatolicki obficie korzysta nie tylko ze ołtarza ofiarnego karmiąc się składaną na nim ofiarą, ale także ze „stołu Słowa Bożego”. To samo Słowo przecież, które stało się ciałem, żeby być naszym chlebem, jest Słowem, które przez wieku ukazuje się na kartach Pisma Świętego.

Fragment Ewangelii, który odczytujemy tej niedzieli wzięty został z Ewangelii według świętego Mateusza (11,25-30):

W owym czasie Jezus przemówił tymi słowami: «Wysławiam Cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi, że zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je prostaczkom. Tak, Ojcze, gdyż takie było Twoje upodobanie. Wszystko przekazał Mi Ojciec mój. Nikt też nie zna Syna, tylko Ojciec, ani Ojca nikt nie zna, tylko Syn i ten, komu Syn zechce objawić. Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a Ja was pokrzepię. Weźcie na siebie moje jarzmo i uczcie się ode Mnie, bo jestem cichy i pokornego serca, a znajdziecie ukojenie dla dusz waszych. Albowiem jarzmo moje jest słodkie, a moje brzemię lekkie.

W bogatej bibliotece tekstów Ojców Kościoła zachował się zbiór homilii do Ewangelii świętego Mateusza Jana Chryzostoma. W homilii XXXVIII (jej całość na naszym portalu jest tutaj) biskup Konstantynopola wypowiada następujące słowa:

Z pism Ojców

Następnie, rozbudziwszy w nich gorące pragnienie i ukazawszy niewysłowioną potęgę swojej władzy, zaprasza ich tymi słowami:

„Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a Ja was pokrzepię” (Mt 11,28).

Nie wzywa jednego czy drugiego człowieka, lecz wszystkich, którzy żyją w udręce, smutku i pod ciężarem grzechów. Przyjdźcie – nie po to, abym was osądzał, lecz abym zgładził wasze grzechy; nie dlatego, że potrzebuję waszej czci, lecz dlatego, że pragnę waszego zbawienia. Mówi bowiem: „Ja was pokrzepię” (Mt 11,28). Nie powiedział jedynie: „Ocalę was”, lecz coś znacznie więcej – „obdarzę was pełnym odpoczynkiem i bezpieczeństwem”.

Następnie dodaje:

„Weźcie na siebie moje jarzmo i uczcie się ode Mnie, bo jestem cichy i pokornego serca, a znajdziecie ukojenie dla dusz waszych. Albowiem moje jarzmo jest słodkie, a moje brzemię lekkie” (Mt 11,29–30).

Nie lękajcie się więc – mówi Chrystus – słysząc o jarzmie, bo jest ono słodkie. Nie obawiajcie się, gdy wspominam o brzemieniu, bo jest ono lekkie.

Jak jednak pogodzić to z wcześniejszymi słowami: „Jak ciasna jest brama i wąska droga” (Mt 7,14)? Jest ona wąska dla człowieka niedbałego i ospałego. Jeżeli jednak wiernie wypełniasz Jego naukę, wtedy brzemię staje się lekkie. Dlatego właśnie teraz tak je nazywa.

A w jaki sposób można wiernie wypełniać Jego słowa? Stając się cichym, pokornym i łagodnym. Ta bowiem cnota jest matką wszelkiego ascetycznego życia. Dlatego Chrystus, rozpoczynając swoje Boskie prawodawstwo, od niej właśnie zaczął (por. Mt 5,5). I tutaj czyni to samo, wyznaczając zarazem niezwykle wielką nagrodę. Nie tylko bowiem innym przynosisz pożytek, lecz przede wszystkim sam odnajdujesz pokrzepienie. Mówi przecież: „Znajdziecie ukojenie dla dusz waszych” (Mt 11,29). Jeszcze przed przyszłą zapłatą daje ci już tutaj nagrodę i już teraz wręcza zwycięski wieniec. Przez to czyni swoją obietnicę bardziej pociągającą, a zarazem stawia samego siebie za przykład. Jakby mówił: „Czego się obawiasz? Czy tego, że pokora cię poniży i coś przez nią utracisz? Spójrz na Mnie i na wszystko, co jest Moje. Ucz się ode Mnie, a wtedy poznasz, jak wielkie błogosławieństwo niesie pokora.”

Widzisz, jak na wszelkie sposoby prowadzi ich do pokory? Najpierw przez własny przykład: „Uczcie się ode Mnie, bo jestem cichy i pokornego serca” (Mt 11,29). Następnie przez ukazanie korzyści, jakie sami odniosą: „Znajdziecie ukojenie dla dusz waszych” (Mt 11,29). Potem przez dar, którego im udziela: „Ja was pokrzepię” (Mt 11,28). Wreszcie przez ukazanie, jak łatwe jest Jego przykazanie: „Moje jarzmo jest słodkie, a moje brzemię lekkie” (Mt 11,30). Podobnie naucza także Paweł: „Niewielkie utrapienia obecnego czasu przygotowują nam bezmiar wiekuistej chwały” (2 Kor 4,17).

Może jednak ktoś zapyta: w jaki sposób brzemię jest lekkie, skoro Chrystus mówi: „Jeśli ktoś nie ma w nienawiści ojca i matki…” (Łk 14,26), oraz: „Kto nie bierze swego krzyża i nie idzie za Mną, nie jest Mnie godzien” (Mt 10,38), a także: „Każdy z was, kto nie wyrzeka się wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem” (Łk 14,33)? Jak może być lekkie to brzemię, skoro nakazuje oddać nawet własne życie?

Niech odpowie ci Paweł: „Któż nas może odłączyć od miłości Chrystusa? Utrapienie? Ucisk? Prześladowanie? Głód? Nagość? Niebezpieczeństwo? Miecz?” (Rz 8,35). I znowu: „Cierpień teraźniejszych nie można stawiać na równi z chwałą, która ma się w nas objawić” (Rz 8,18). Niech pouczą cię również ci, którzy po licznych chłostach odchodzili sprzed Sanhedrynu, „ciesząc się, że stali się godni cierpieć zniewagi dla imienia Jezusa” (Dz 5,41).

Jeżeli jednak mimo to wciąż drżysz na samą myśl o jarzmie i brzemieniu, źródłem tego lęku nie jest natura tych rzeczy, lecz twoja własna słabość. Jeżeli bowiem jesteś przygotowany i gorliwy, wszystko stanie się dla ciebie łatwe i lekkie. Właśnie dlatego Chrystus, chcąc pokazać, że również my musimy podjąć trud, nie mówi wyłącznie o nagrodzie, ani też nie zatrzymuje się jedynie na trudnościach, lecz łączy jedno z drugim. Mówi więc o jarzmie, ale zaraz dodaje, że jest ono słodkie (Mt 11,30). Mówi o brzemieniu, lecz równocześnie zapewnia, że jest ono lekkie (Mt 11,30). Czyni to po to, abyś z jednej strony nie uciekał przed nim jako przed czymś nieznośnym, z drugiej zaś nie lekceważył go jako rzeczy zbyt łatwej.

Jan Chryzostom, Homilia XXXVIII, 3

Punkty do medytacji

Wybrany fragment jest częścią całej homilii wygłoszonej przez Jana Chryzostoma w V wieku po Chr. Gdybyśmy uczestniczyli wtedy w liturgii, której przewodniczył, tego kazania słuchalibyśmy przez – w przybliżeniu – 45 minut. Praktyka liturgiczna Ojców wyraźnie pokazuje, jak ważne było dla nich nie tylko sprawowanie obrzędu, ale zajęcie się Słowem, rozważanie Go, medytowanie, stawianie Mu pytań i poszukiwanie w Nim samym odpowiedzi.

Jan Chryzostom medytując „sprawy Boże” potrafii dostrzegać paradoksy: brzemię lekkie i słodkie zarazem; naśladowanie Chrystusa jest łatwe i trudne; sam Chrystus jest i ludzki, i boski. Tego rodzaju subtelność intelektualna jest konieczna dla autentycznego wchodzenia ludzkim rozumem w sprawy Boże… Nie wszystko będzie jasne jak matematyczne „2+2=4”. Czy potrafisz równocześnie nasycać swój umysł prawdą i uszanować w nim jej głód?

Zostaw odpowiedź